0299 75 02 68 info@leefomgeving.com

Schoon, Heel en Veilig

Als het gaat om Schoon, Heel en Veilig houden van onze leefomgeving en dan met name in bepaalde stedelijke gebieden is de sociale samenhang in een wijk of straat kennelijk een belangrijke factor. Ook onderling vertrouwen tussen verschillende (groepen) buurtbewoners is een element. Leefomgeving is blij met de actuele aandacht dat dit onderwerp nu krijgt in de media.

Het is een veel besproken fragment; de 85-jarige Jan Terlouw die een emotioneel pleidooi houdt over ‘het touwtje uit de brievenbus’. Hij snijdt twee belangrijke punten aan; de zorg voor onze wereld en het vertrouwen dat mensen in elkaar en in de politieke vertegenwoordigers hebben. Twee belangrijke onderwerp zo naar de verkiezingen toe. Vorige week was in het tv-programma De Wereld Draait Door (DWDD) het vervolgfragment te zien.

Het touwtje uit de brievenbus

Jan Terlouw ziet de verdwijning van ‘het touwtje uit de brievenbus’ als een symbool voor de daling van het vertrouwen dat mensen in elkaar hebben. Terlouw vertelt een anekdote uit zijn kindertijd waarbij er touwtjes uit brievenbussen hingen om deuren te openen. Dit is ook de tijd waarin bewoners zich verantwoordelijk voelden voor het schoonhouden van hun stoep. Over Schoon, Heel en Veilig gesproken… Nu is het 2018 en is er veel veranderd, hij maakt zich zorgen over de samenleving.

Na het optreden van Terlouw in DWDD checkt NRC de uitspraken, waarbij zij ook wat andere geluiden laten horen. Paul Dekker, onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau, doet al jaren onderzoek naar de stemming van burgers in Nederland. Hij ziet dit afnemende vertrouwen van burgers is elkaar niet terug. Dekker: “We meten dat sinds de jaren zeventig en zien sindsdien geen daling. […] Dat touwtje ging om mensen uit de eigen buurt. Maar die hadden het internet waarschijnlijk niet vertrouwd, terwijl wij nu contact hebben en transacties aangaan met mensen die we helemaal niet kennen. Het vertrouwen in andere mensen is misschien dunner geworden, maar ook globaler.”

Sociale controle en sociale cohesie

Sociale controle is een sociologisch begrip dat betrekking heeft op het gedrag van leden van samenlevingsverbanden. Door sociale controle wordt bewerkstelligd dat mensen zich aanpassen aan gedrag dat van hen in de groep verwacht wordt. Informele sociale controle vindt plaats wanneer mensen niet expliciet bezig zijn met het controleren van de ander maar onbewust bezig zijn met de zorg voor elkaar, letten op en corrigeren van elkaar. Formele controle wordt uitgeoefend door mensen die dat als specifieke taak hebben, de politie is daar een voorbeeld van.

De socioloog Hirschi heeft de controletheorie ontwikkeld. Volgens deze theorie wordt sociale controle bepaald door het feit of mensen op de gevolgen van hun gedrag anticiperen. Hirschi neemt aan dat iedereen een zekere mate van afwijkend gedrag ten opzichte van geldende culturele normen. aanlokkelijk vindt, maar de gedachte aan een geruïneerde carrière of de reacties van familie en vrienden weerhoudt de meeste mensen van het overtreden van regels. Mensen die het idee hebben dat zij weinig te verliezen hebben zullen regels eerder overtreden. De sociale controle is groter in een wijk of buurt wanneer mensen elkaar kennen en vertrouwen.

Hangjongeren

Naast sociale controle is sociale cohesie ook een veel gebruikt begrip in de sociologie. Sociale cohesie duidt op de samenhang in een maatschappij, het wordt ook wel omschreven als ‘kleefkracht’. Uit onderzoek van VU-sociologe Evelien Hoeben blijkt dat het rondhangen van jongeren sterker gerelateerd is aan criminaliteit als het plaatsvindt op locaties met weinig sociale controle.

hangjeugd

Hoeben: “Hoe meer jongeren rondhangen, hoe groter de kans dat ze met criminaliteit in aanraking komen. Het is vooral het risico op kleine criminaliteit als vandalisme, diefstal of middelengebruik dat toeneemt, niet zo zeer het risico op geweld. De kans op criminaliteit is het hoogst bij rondhangen op plekken waar weinig sociale controle is: in achterstandsbuurten en op open plekken als parken of speeltuinen. Wanneer jongeren in winkelcentra rondhangen worden ze vaak als overlastgevend gezien, maar dan plegen zij juist weinig misdrijven.”

In winkelcentra, op schoolpleinen en op stations is de sociale controle groter, waardoor er minder criminaliteit optreedt, stelt Hoeben. Deze conclusies zijn wellicht goed om in het achterhoofd te houden wanneer je een rol hebt in het Schoon, Heel en Veilig maken of houden van een buurt! Ben je benieuwd wat jouw organisatie kan doen om de sociale controle en sociale cohesie te vergroten neem dan contact met ons op.

Deel dit artikel: